ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԴԱՏԱՐԱՆ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԲՈՂՈՔԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

Հայաստանի Հանրապետության Գործ թիվ ՎԴ/0224/05/19
վարչական դատարանի որոշում
Նախագահող դատավոր` Հ. Այվազյան

15 մայիսի 2019 թվական ք. Երևան

Հայաստանի Հանրապետության վարչական վերաքննիչ դատարանը
(այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)

նախագահությամբ` դատավոր Աշոտ Սարգսյանի,

քննելով թիվ ՎԴ/0224/05/19 գործով ՀՀ վարչական դատարանի 18.02.2019թ-ի »Հայցադիմումի ընդունումը մերժելու մասին« որոշման դեմ Ռաֆիկ Կարապետյանի օրինական ներկայացուցիչ Մարգարիտա Գասպարյանի կողմից (ներկայացուցիչ` Արայիկ Պապիկյան) բերված վերաքննիչ բողոքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Մարգարիտա Գասպարյանը 15.01.2019թ-ին հայցադիմում է ներկայացրել ՀՀ վարչական դատարան (այսուհետ` Դատարան) ընդդեմ ՀՀ Նախագահի` ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյանի 15.03.2018թ-ի ՀՀ քաղաքացիությունից դուրս գալու վերաբերյալ դիմումները մերժելու մասին ՆՀ-174-Ա Հրամանագիրն անվավեր ճանաչելու պահանջի մասին, որը Դատարանը 18.01.2019թ-ի որոշմամբ վերադարձվել է հայցվորին:
11.02.2019թ-ին Դատարան կրկին մուտքագրվել է Ռաֆիկ Կարապետյանի օրինական ներկայացուցիչ Մարգարիտա Գասպարյանի հայցադիմումն ընդդեմ ՀՀ Նախագահի` ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյանի 15.03.2018թ-ի ՀՀ քաղաքացիությունից դուրս գալու վերաբերյալ դիմումները մերժելու մասին ՆՀ-174-Ա Հրամանագիրն անվավեր ճանաչելու պահանջի մասին: Միաժամանակ հայցադիմումին կից ներկայացվել է միջնորդություն, որով հայտնում է, որ ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյանի 15.03.2018թ-ի ՀՀ քաղաքացիությունից դուրս գալու վերաբերյալ դիմումները մերժելու մասին ՆՀ-174-Ա Հրամանագրի պատճենը հայցվորը ստացել է 25.09.2018թ-ին, ապա հայցադիմումը դատարան ներկայացնելու ժամանակ պահպանված են եղել դրա վիճարկման չորսամսյա ժամկետը:
Դատարանը 18.02.2019թ-ի որոշմամբ հայցադիմումի ընդունումը մերժել է:
Նշված որոշման դեմ Մարգարիտա Գասպարյանը ներկայացրել է վերաքննիչ բողոք, որով միաժամանակ ներկայացրել է բաց թողնված դատավարական ժամկետի վերականգնումը հարգելի համարելու վերաբերյալ միջնորդություն:
Վերաքննիչ դատարանը, նշելով, որ բողոքաբերի կողմից բաց չի թողնվել բողոքարկման համար նախատեսված դատավարական ժամկետը և չքննարկելով միջնորդությունը, 29.03.2019թ-ի որոշմամբ բողոքը վերադարձրել է` վերաքննիչ բողոքով ներկայացված պահանջը հստակեցնելու համար (բողոք բերող անձը խնդրել է. »...բեկանել ՀՀ վարչական դատարանի թիվ ՎԴ/0224/05/19 վարչական գործով 18.02.2019թ-ի հայցադիմումը վերադարձնելու մասին որոշումը:«, մինչդեռ, 18.02.2019 թվականի որոշմամբ ՀՀ վարչական դատարան ոչ թե վերադարձրել է հայցադիմումը, այլ մերժել է հայցադիմումի ընդունումը:
Բողոքաբերը, կրկին դիմելով վերաքննիչ դատարան, հստակեցրել է իր պահանջը, խնդրելով բեկանել »18.02.2019թ. Հայցադիմումի ընդունումը մերժելու մասին որոշումը«: Այսինքն` բողոքաբերը վերացրել է բողոքի վերադարձման հիմք հանդիսացած թույլ տրված խախտումը:
Վերաքննիչ դատարանը 19.04.2019թ-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունել է վարույթ:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:

2. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը,փաստարկները և պահանջը.
Սույն վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ պահանջի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Դատարանը, վերլուծելով փաստերը, կիրառելով որոշակի իրավական ակտեր, հանգել է եզրակացության, որ հայցադիմումի ընդունումը պետք է մերժել, քանի որ հայցվոր Ռաֆիկ Կարապետյանի կողմից բողոքարկվող ակտը անհատական բնույթի է և ընդունվել է հանրային իրավունքի բնագավառում կոնկրետ գործի կարգավորման նպատակով: Իսկ ահա ակտի բողոքարկման »չորսամսյա ժամկետի« ռեժիմը տարածվում է այն ակտերի վրա որոնք վերաբերում են անորոշ թվով անձանց շրջանակի:
Դատարանի կողմից գործի փաստերի, ինչպես նաև կիրառած նորմերի վնրլուծությունը ուղղակիորեն վկայում է, որ Դատարանն առավելապես զբաղվել է իրավաբանական աճպարարությամբ, մեծ ճիգեր գործադրել »գտնելու« հայցադիմումի ընդունումը մերժելու ապօրինի հիմքեր: Սա արդարադատություն իրականացնելուց հրաժարվելու քողարկված, սակայն ակնհայտ փաստ է: Ռաֆիկ Կարապետյանն իր դիմումի լուծմանը վարչական ընթացակարգով (մինչև Նախագահի հրամանագրի ընդունումը) սպասել է շուրջ մեկ տարի, հրամանագիրը ստացել է դրա ընդունումից շուրջ վեց ամիս հետո, պարզել է, որ այն չի բխում օրենքից և ՀՀ սահմանադրությունից, ինչը պարտավոր էր տեսնել նաև Դատարանը:
Դատարանը որոշման պատճառաբանման համար ընտրել է մի խումբ նորմեր, որոնց սխալ կիրառումը հատկապես ուղղված է եղել խախտված իրավունքի վերականգնումից հրաժարվելուն: Ընդ որում դրանց կիրառումը և մեկնաբանումը կրել է կամայական բնույթ: Այսպես` համաձայն ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 193-րդ հոդվածի »Սույն օրենսգրքի 192-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դեպքերում վարչական դատարան կարելի է դիմել վիճարկվող նորմատիվ իրավական ակտի (դրա վիճարկվող դրույթի) կիրառման վերաբերյալ անհատական իրավական ակտի ուժի մեջ մտնելու կամ դրա կիրառումը (կատարումը) ապահոված գործողության կամ անգործության օրվանից հետո չորսամսյա ժամկետում, իսկ 1-ին մասի 2-րդ կետով և 2-րդ մասով նախատեսված դեպքերում՝ վիճարկվող նորմատիվ իրավական ակտի ուժի մեջ մտնելուց հետո` չորսամսյա ժամկետում:
Ինչպես տեսնում ենք նորմը վերաբերում է անհատական իրավական ակտին, որի բողոքարկումը կատարել է հայցվորը:
Դատարանը սխալ է կիրառել ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը, 79-րդ հոդվածի 5-րդ մասը, 80-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետը, 15.03.2018թ. գործող »Իրավական ակտերի մասին« ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 3-րդ մասը, ինչպես նաև խախտել է ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 193-րդ հոդվածը:
Նշվածի հիման վրա` խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել 18.02.2019թ. որոշումը:

3. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.
Քննելով վերաքննիչ բողոքը նշված պահանջի սահմաններում` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի համաձայն` վարչական դատարանում գործը հարուցվում է հայցի հիման վրա, ինչը նշանակում է, որ անձը դատական պաշտպանության իրավունքն իրացնելիս պետք է առաջնորդվի տվյալ դատական պաշտպանության ձևի համար օրենսդրությամբ սահմանված կանոններով` ներառյալ ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքով սահմանված հայց հարուցելու կանոններով:
ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է հայցադիմումը վերադարձնելու հիմքերը, իսկ նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դատարանը հայցադիմումը վերադարձնում է պատշաճ հիմնավորմամբ` նշելով բոլոր առերևույթ սխալները:
Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` հայցադիմումում թույլ տրված սխալները վերացնելու և որոշումը ստանալու օրվանից հետո` տասնհինգօրյա ժամկետում, վարչական դատարան կրկին ներկայացվելու դեպքում հայցադիմումը վարույթ ընդունված է համարվում սկզբնական ներկայացման օրը:
ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 80-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի համաձայն` վարչական դատարանը մերժում է հայցադիմումի ընդունումը, եթե նույն օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 5-րդ մասով սահմանված ժամկետում հայցվորը չի վերացրել հայցադիմումի այնպիսի սխալները, որոնց չվերացնելն արգելք է գործի քննության համար:
Վերը նշված իրավական նորմերի վերլուծության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դատավարության յուրաքանչյուր փուլը, այդ թվում նաև վարչական գործի հարուցման փուլն ուղղված է յուրաքանչյուր անձի արդար դատաքննության իրավունքի իրացման ապահովմանը, տվյալ պարագայում` դատարանի մատչելիության իրավունքի երաշխավորմանը: Ըստ այդմ, օրենսդիրը Դատարանի համար սահմանել է պարտականություն` հայցադիմումը վերադարձնել պատշաճ հիմնավորմամբ` նշելով բոլոր առերևույթ սխալները, իսկ կրկին ներկայացվող հայցադիմումը համարվում է դատարանում ընդունված սկզբնական ներկայացման օրը, եթե հայցվորը հայցադիմումը վերադարձնելու հիմք հանդիսացած սխալները վերացնելուց և հայցադիմումը վերադարձնելու մասին որոշումն ստանալուց հետո տասնհինգօրյա ժամկետում հայցադիմումը կրկին ներկայացնում է դատարան: Նշված կանոնի խախտմամբ ներկայացված վերաքննիչ բողոքի ընդունումը ենթակա է մերժման:
Սույն գործով Դատարանը 18.01.2019թ-ի որոշմամբ հայցադիմումը վերադարձրել է այն պատճառաբանությամբ, որ հայցվորի կողմից բաց է թողնվել ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյանի 15.03.2018թ-ի հրամանագիրը վիճարկելու դատավարական ժամկետը, սակայն հայցադիմումին կից չի ներկայացրել միջնորդություն բաց թողնված դատավարական ժամկետը հարգելի համարելու վերաբերյալ:
Դատարանում 11.02.2019թ-ին կրկին մուտքագրվել է Ռաֆիկ Կարապետյանի օրինական ներկայացուցիչ Մարգարիտա Գասպարյանի հայցադիմումը, որին կից ներկայացվել է միջնորդություն` հայտնելով, որ ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյանի 15.03.2018թ-ի ՀՀ քաղաքացիությունից դուրս գալու վերաբերյալ դիմումները մերժելու մասին ՆՀ-174-Ա Հրամանագրի պատճենը հայցվորը ստացել է 25.09.2018թ-ին և հայցադիմումը դատարան ներկայացնելու ժամանակ պահպանված են եղել դրա վիճարկման չորսամսյա ժամկետը: Հայցվորը վկայակոչել է նաև ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 193-րդ հոդվածի 1-ին մասը:
Դատարանը հայցադիմումի ընդունումը մերժել է այն պատճառաբանությամբ, որ. »Հայցադիմումը կրկին ներկայացնելով Հայցվոր կողմը չի ներկայացրել որևէ միջնորդություն` բաց թողնված դատավարական ժամկետները վերականգնելու մասին, որպիսի առաջարկությունը նշվել էր նաև Դատարանի կողմից »Հայցադիմումը վերադարձնելու մասին« որոշմամբ: Նման պայմաններում ... վիճարկվող ակտը ներկայացվել է սահմանված դատավարական ժամկետի ավարտից հետո, ուստի ներկայացված հայցը տվյալ դեպքում ենթակա չէ դատարանում քննության: ... Հայցադիմումի ընդունումը ենթակա է մերժման` Օրենսգրքի 80-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 5-րդ կետերի հիմքով:«:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատարանի նշված պատճառաբանությունը հիմնավոր է, քանի որ »Հայցադիմումը վերադարձնելու մասին« որոշումը ստանալուց հետո 5-օրյա ժամկետում չի բողոքարկվել, մտել է օրինական ուժի մեջ, ուստի դրա պահանջը ենթակա է եղել կատարման (եթե կողմը ցանկանում է, որ հայցադիմումն ընդունվի դատարանի վարույթ)` որպես օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտի պահանջ, մինչդեռ կրկին ներկայացված հայցադիմումին նույնպես չի կցվել միջնորդություն` բաց թողնված դատավարական ժամկետները վերականգնելու մասին, ինչը հանգեցրել է այն իրողության, որ հայցը ներկայացված է դատավարական ժամկետներով պայմանավորված իրավունքները կորցրած անձի կողմից, որպիսի հանգամանքն էլ հանդիսանում է հայցի քննությունն արգելակող հիմք: Այսինքն` սահմանված ժամկետում հայցվորը չի վերացրել հայցադիմումի վերադարձման հիմք հանդիսացած թերությունները, իսկ նման թերությունները չվերացնելն արգելք է գործի քննության համար:
Միաժամանակ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքով ներկայացված հիմնավորումները վերաբերում են »Հայցադիմումը վերադարձնելու մասին« 18.01.2019թ-ի որոշման օրինականությանն ու հիմնավորվածությանը, մինչդեռ սույն գործով ներկայացված բողոքի շրջանակներում գնահատման է ենթակա բացառապես »Հայցադիմումի ընդունումը մերժելու մասին« 18.02.2019թ-ի որոշման օրինականությունը, ինչը նշանակում է, որ »Հայցադիմումը վերադարձնելու մասին« 18.01.2019թ-ի որոշումն բողոքարկված չլինելու պարագայում, դրա օրինականության գնահատումը դուրս է բողոքով ներկայացված պահանջի շրջանակներից և չի կարող գնահատվել »Հայցադիմումի ընդունումը մերժելու մասին« 18.02.2019թ-ի որոշման օրինականության ստուգման տիրույթում:
Նման պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը եզրակացնում է, որ Դատարանը հայցադիմումի ընդունումը մերժել է ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի վերոհիշյալ պահանջների պահպանմամբ, ուստի դրա դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը չի կարող հիմք հանդիսանալ Դատարանի որոշումը վերացնելու համար: Այսինքն, բողոքն անհիմն է և ենթակա է մերժման:
Հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ վերաքննիչ բողոքը բերվել է միջանկյալ դատական ակտի դեմ, իսկ »Պետական տուրքի մասին« ՀՀ օրենքով միջանկյալ դատական ակտերի դեմ բերված բողոքների համար պետական տուրքի վճարման պարտականություն չի նախատեսվում` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ բողոքին կից ներկայացված 30.01.2019թ-ի թիվ 153194 [1537201583] անդորրագրով վճարված 10.000 ՀՀ դրամ պետական տուրքի գումարը ՀՀ պետական բյուջեից ենթակա է վերադարձման բողոքաբերին:

Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 145-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 146-րդ և 148-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Թիվ ՎԴ/0224/05/19 գործով ՀՀ վարչական դատարանի 18.02.2019թ-ի »Հայցադիմումի ընդունումը մերժելու մասին« որոշման դեմ Ռաֆիկ Կարապետյանի օրինական ներկայացուցիչ Մարգարիտա Գասպարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը մերժել` ՀՀ վարչական դատարանի 18.02.2019թ-ի »Հայցադիմումի ընդունումը մերժելու մասին« որոշումը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
2. ՀՀ պետական բյուջեից Մարգարիտա Գասպարյանին (ներկայացուցիչ` Արայիկ Պապիկյան) ենթակա է վերադարձման 30.01.2019թ-ի թիվ 153194 [1537201583] անդորրագրով 10.000 ՀՀ դրամի չափով վճարված պետական տուրքի գումարը:

Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել վճռաբեկության կարգով` այն ստանալու պահից հնգօրյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ Ա. ՍԱՐԳՍՅԱՆ